Straumsjokket rammar dei fattigaste hardast
Dei ti prosent lågaste inntektene brukar no over dobbelt så stor del av lønna på straum som dei ti prosent høgaste. Politikarane kallar det «ei krevjande tid». For Bente er det kaldt vatn i springen.
Bente Ruud (61) skrur av varmen i stova klokka ni om kvelden. Ho har gjort det kvar kveld sidan januar. På kjøkkenbordet ligg straumrekninga med tal ho har rekna på så mange gonger at ho kan dei utanåt.
«Eg har jobba i førti år. Eg skal ikkje sitje med pledd i mi eiga stove,» seier ho.
Ei rekning som ikkje kan kuttast
Straum er det økonomane kallar eit uelastisk gode: du kan ikkje slutte å bruke det. Du kan skru ned, men du kan ikkje skru av. Og når prisen stig, stig ho like mykje for den som har lite som for den som har mykje — berre at den eine merkar det i lommeboka og den andre ikkje merkar det i det heile.
Eg har jobba i førti år. Eg skal ikkje sitje med pledd i mi eiga stove.
Støtta som ikkje traff
Straumstøtta er innretta som ein prosentdel av prisen over eit terskelnivå. Det høyrest rettferdig ut. Men ei ordning som dekkjer ein del av rekninga di, gir mest i kroner til den som har den største rekninga — altså den største bustaden.
Bente bur i ein toroms. Ho får lite støtte, fordi ho brukar lite straum. Ho brukar lite straum fordi ho ikkje har råd til meir.
Det er ikkje ein feil i ordninga. Det er slik ordninga er laga.
Flere saker
Dei rike stikk av med milliardane
Formuen på toppen har vokst raskere enn lønna i bunnen — hvert eneste år i et tiår. Her er tallene.
Prisen i butikken og prisen du hugsar
Du står ved kassa og tenkjer at det var billegare før. Du har rett. Men gapet mellom det du hugsar og det du betaler, er ikkje …